Jheronimus Bosch inspireert hedendaagse kunstenaars met zijn fantastisch verbeeldingsvermogen. Daarnaast is hij ook een prima voorbeeld van de ambachtelijke schilderkunst van de late Middeleeuwen.

De Stichting Reconstructie Tuin der Lusten zet zich in om dat ambachtelijke proces inzichtelijk te maken. 

Sinds 2008 bereid kunstenaar Henk Groenendaal zich terdege voor op het reconstrueren van Bosch’ meesterlijke drieluik “de Tuin de Lusten” Niet het eindresultaat, maar de weg erheen, vormt het uitgangspunt. Als in 2016 uitgebreid het 500ste sterfjaar van Jheronimus Bosch wordt herdacht, moet die weg inzichtelijk zijn voor een breed publiek.

 

Er zijn vele redenen om een project als dit te beginnen; de voornaamste zetten we hier voor u op een rij.

 

detail van een eerder studiepaneel

detail van een eerder studiepaneel

Allereerst lijkt het ondenkbaar als tijdens alle geplande festiviteiten het bekendste werk van Bosch zal ontbreken in of rond de stad waar hij leefde en werkte. Een feestje zonder kaars op de taart; we moeten er toch niet aan denken. Het origineel hangt is het Prado te Madrid, maar is zo kwetsbaar dat het hoogstwaarschijnlijk de Spaanse hoofdstad nooit zal verlaten. Bekende replica’s hangen in Budapest (Museum of Fine Arts), Nuremberg (Germanisches National Museum) en Parijs ( Collection Pomereu), dus in dat opzicht doen we niks nieuws. Maar deze wijken qua kleurstelling flink af van het origineel. We maken nu, met alle beschikbare kennis, een reconstructie die veel minder zal afwijken. Door het gebruik van de historische materialen en technieken zullen verschillen niet zichtbaar zijn; zeker niet met het blote oog.

 

Dhrn. Luuk Hoogstede en Henk Groenendaal, foto Lukas Stofferis

Luuk Hoogstede van het ‘Bosch Research and Conservation Project’ en Henk Groenendaal, foto Lukas Stofferis

Ten tweede is het bijzonder waardevol een zo goed mogelijk kunsthistorisch onderzoek te doen naar de werkwijze van Jheronimus Bosch. Er zijn al ontelbare boeken geschreven over Bosch en zijn werk. Kunsthistorici, psychologen en andere wetenschappers hebben ieder op hun eigen manier keer op keer geprobeerd zijn werk te doorgronden. Voornamelijk uitgaand van wat we zien en het mogelijke waarom. Maar voor zover bekend namen ze geen van allen ooit zelf het penseel ter hand om in de ambachtelijke huid van Jheronimus Bosch te kruipen. Toch zijn er een paar boeken verschenen die technische studies naar zijn werken beschrijven: “Bosch at the Museo del Prado, Technical study” van Carmen Garrido en Roger van Schoute en “El jardin de las delicias de El Bosco; copias estudio técnico y restauración”. Voor kunsthistorisch onderzoek kan het een belangrijke meerwaarde hebben om aan de hand van deze onderzoeken historisch verantwoord te experimenteren en de ervaringen in de praktijk te brengen.

Door het gehele proces uitgebreid te documenteren kunnen onze ervaringen dienen als referentiemateriaal voor eventueel verder wetenschappelijk onderzoek.

 

presentatie-luc-stofferisWat voor ons persoonlijk toch misschien nog wel als de belangrijkste reden geldt, is het feit dat we aan de hand van studies en uitvoering belangstellenden uitgebreid kunnen vertellen over de materialen, technieken en werkwijze van Jheronimus Bosch. In lezingen en workshops willen we met plezier ons enthousiasme overbrengen op anderen. Want dat we enthousiast zijn staat buiten kijf en tegenwoordig blijkt er ook weer meer en meer belangstelling te zijn voor historische schildertechnieken. De Tuin der Lusten is daarbij natuurlijk een fantastisch uitgangspunt.

 

Tot slot, door de reconstructie op een zichtlocatie uit te voeren, kunnen we ook in de aanloop naar 2016 vele (stads)bezoekers laten zien hoe wij, net als onze illustere voorganger, de Tuin der Lusten aan het paneel toevertrouwen. En dat is dan op zich natuurlijk ook weer een prima stukje city-marketing.